Çocuklara Sorumluluk Verirken Ebeveynlerin Yanlış Tutumları

Çocukların kendi başlarına yemek yemesini, uyumasını, çantasını taşımasını, dersini çalışmasını, oyuncak toplamasını ve hayat ile ilgili birçok beceriyi size bağımlı olmadan alışkanlığa dönüştürmesini bekliyoruz değil mi? Herhangi bir ebeveyne sorduğumda çocuğun geleceği ile ilgili beklentilerinden biri “kendi ayakları üzerinde duran bir çocuk yetiştirmek” ifadesidir. Peki sorumluluk bilinci olan, temel yaşam becerilerini kazanırken çocuklarla iletişimimizde hangi davranışsal hataları yapıyoruz?

Çocuk hazırken ebeveyn hazır değil!

Çocuklar genellikle bir beceri kazanmadan önce içindeki merak ve keşif arzusu ile yanıp tutuşurlar. Düşünsenize bir bebek yetersiz bir varlık olarak kısıtlı imkanlarla dünyaya geliyorsunuz. Pasif ve gözlemleyerek geçen upuzun zamanlarınız var. Zihinsel, fiziksel, motor becerileriniz geliştikçe içinizdeki arzuları, açlığı doyurmak için hevesle odaklanıp bir yerlere ulaşmaya, bir şeyleri elde etmeye çalışırsın. İşte bu nedenle bir çocuğun hevesle uzandığı ve yapmak istediği her şeye tehlikeli olmamak koşulu ile izin verilmeli ve içinde bulunan öğrenme ve keşfetme açlığını doyurmalıyız. Bu keşif merakını ebeveynler çoğunlukla farkına varmadığında çocuğun içindeki keşfetme arzusunu baskılamaya, durdurmaya çalışabiliyor.

Oyun olarak gördüğümüz her şey becerinin ön koşuludur!

Çocuğun masada oyun oynamasına, yemekleri atmasına ya da mıncıklamasına ne kadar izin veriyorsunuz? Her beceri oyun ile başlar. Çocuğun kendi odasını toplamayı öğrenebilmesi için dağıtmasına, bir yerleri temizlemesi için kirletmesine ihtiyacı vardır. Bütün bu oyun ihtiyacının ebeveyn tarafından fark edilmesi çocuğun beceri gelişimine katkı sağlar. Yaramazlık, oyun ihtiyacı ya da kural tanımazlık olarak adlandırılan bu denemeler ebeveynler tarafından doğru yönetilmediğinde çocuk ile ebeveyn arasında çatışmalara sebep olabiliyor.

Öğretim fırsatlarını kaçırıyoruz.

Çocuğun oyun ile bir beceri kazanımını başlattığından bahsettik. Bir gün içerisinde çocuğun önüne binlerce öğrenim fırsatı gelir. Bu öğrenim fırsatları genellikle çocuk tarafından heves ve merak ile karşılanarak hayata geçirilse de bu deneyimleri ebeveyn bir lider olarak adlandırmalı, çocuğun yaptığı eylemi bir öğretime dönüştürmelidir. Örneğin; 18. Ay döneminde her çocuk ev işlerini taklit dönemine girer. Bu dönem çocuğun bireyselleşmesi, ev işlerinde aktifleşerek temel yaşam becerisini kazanması, ebeveyn ile ev işlerini oyuna dönüştürerek sağlıklı iletişim fırsatını yakalaması için doğru bir zamanlamadır. Buradaki doğal öğrenme fırsatlarını çocuğun oyun ve gelişim ihtiyacını karşılayarak atlatılmadığında çocuğun elinden öğrenme fırsatlarını almaya başlarız.

Sen yapamazsın!

Genellikle koruyucu ebeveyn tutumlarında karşımıza çıkan bir cümledir. “Sen yapamazsın!” çocuğun ilgi ile defalarca, beceriksizce denediği her deneyime ket vurur. Yaşamında öğrenmeye karşı olan inanç ve isteğini törpüler. Çocuğun elinden bu öğrenme fırsatları ebeveyn tarafından engellendiğinde, ebeveynle çocuk arasında bağımlı yapıda ilişki desteklenir. Sen yapamazsın fikri ya da cümlesi ile müdahale edildiği sürece bir çocuğun çantasını taşımadığını, oyuncaklarını korumadığını, banyosunu yapamadığını ya da derslerinin sorumluluğunu bile almadığını gözlemleyebilirsiniz.

10 defa tekrar ile beceriyi çatışmaya dönüştürüyoruz!

Gün içinde bir çocuğa el yıkması için, ders çalışması için, oyuncak toplaması için ya da sofraya gelmesi için onlarca defa sesleniliyor. Çocuğun özbakım becerilerinin kazanımında, bireysel sorumlulukları ile ilgili tüm beceriler ebeveyn tarafından sürekli hatırlatıldığı sürece çocuğun ebeveyne karşı sağırlaştığını gözlemleriz. Onlarca defa uyardığınız cümleler, sürekli çocuğunuzun ismini bir şeyleri hatırlatmak için zikretmeniz çocuğunuzun sorumluluğunun, ihtiyaçlarının farkına varmasına engel olurken aynı zamanda ebeveyn tarafından maruz kaldığı müdahale ortamında güç savaşına girerek ilişkiyi agresif ya da pasif agresif bir çatışmaya sürükler.

Kocaman adam oldun artık senden bunu yapmanı bekliyoruz!

Öncelikle şunu bilmeliyiz ki beceri kazanımı basamaklandırılmış bir eğitim sürecidir! Bu nedenle ebeveynlerde en büyük hayatlardan bir tanesi çocuğun hevesli olduğu dönemde elindeki öğrenme fırsatlarını kaçırarak çocuğu ebeveyne bağımlı hale getirdikten sonra bir anda sorumluluğunu ebeveyn daha söylemeden yerine getiren çocuklar yetiştirmeye çalışıyoruz. Bu durum bir hayal ürünüdür. Bir evin içinde temel yaşam becerilerine, evin temizliği, alışverişi, yemek yapımı gibi gerekliliklerine katılmayan, daha birey olarak yemeğinin, kıyafetinin, odasının ve oda temizliğinin sorumluluğunu almayan bir çocuğun sorumluluk bilincine sahip olmasını bekleyemez, temel yaşam becerilerini kazanmasını isteyemeyiz.

Sabır sahibi bir ebeveyn, çocuğa ilaç gibi gelir!

Çocukların özbakım becerilerinde, yaşamın içindeki sorumlulukları öğrenme sürecinde ve geliştirilmesi gereken herhangi bir beceride ebeveyn olarak yanlış tutumlardan bahsettim. Çocuğunuzun yaşamın içinde doğal yaşadığı zorlukları bir öğretime dönüştürmek için temel gereksinim ebeveynin sabrı olmalıdır. Çocuğunuzun ıkına sıkıla göymeye çalıştığı ayakkabıda onun bağımsızlaşmak için çabasına saygı göstermeli, bir oyunda başaramadığı bir durumla karşı karşıya kaldığında destek istemiyorsa tepkisiz kalmayı, alelacele iş yaparken çocuğun gereksinimlerini karşılamak yerine kendi başına uygulayabilmesi için ona fırsat vermeyi yani bir çocuğun gelişimini desteklemek için öncelikle sabırlı ve yavaş hareket etmeyi biz yetişkinlerin öğrenmesi gerekir.

Yaşamın içindeki doğal sonucu çocuğun fark etmesine izin vermeliyiz!

Biz yetişkinler olarak sabrı öğrenirken çocuğun hayatında deneyimle neden sonuç ilişkisi kurmasına da müsaade etmeliyiz. Çocukları yetiştirirken uzun açıklamalarla sürekli neden-sonuç ilişkisi anlatmak yerine yaşamın içinde oyuncağını yerine koymadığında bulamadığı anı yaşamasına, derslerini yapmadığında sınıfın gerisinde kalmasına, yemeğini yemediğinden karnının acıkmasına, düştüğü zaman dizinin kanamasına fırsat vermeliyiz. Biz deneyimlerle öğrenen tekrarlar ile alışkanlıklarını oluşturan varlıklarız. Bu nedenle çocukların hayatında açıklayıcı olmak yerine deneyimlerini gerçekleştirecekleri ortamları sunan liderler olmanız her zaman daha sağlıklı olacaktır.


Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Uzmanı
Pedagog Gözde ERDOĞAN

BLOG

12

Mar

Mar

Bir Çocuğun Hayatında Bir Çok Ayrılık Vardır Bir Çocuğun Hayatında Bir Çok Ayrılık Vardır

Bir Çocuğun Hayatında Bir Çok Ayrılık Vardır

Bir Çocuğun Hayatında Bir Çok Ayrılık Vardır

Ayrılık yaşamın her alanında farklı farklı koşullarda yaşanır. Bir çocuğun da dünyaya geldiği andan itibaren bağımsızlık sürecinde pek çok ayrılık yaş ... Daha Fazlası

12.Mar.2019

Bir Çocuğun Hayatında Bir Çok Ayrılık Vardır

Bir Çocuğun Hayatında Bir Çok Ayrılık Vardır

Ayrılık yaşamın her alanında farklı farklı koşullarda yaşanır. Bir çocuğun da dünyaya geldiği andan itibaren bağımsızlık sürecinde pek çok ayrılık yaş ... Daha Fazlası

28

Şub

Şub

Çocukların Ebeveynleri Tarafından Yönetilmeye Değil, Gelişimlerini Tamamlayabileceği Ortamlara İhtiyacı Vardır Çocukların Ebeveynleri Tarafından Yönetilmeye Değil, Gelişimlerini Tamamlayabileceği Ortamlara İhtiyacı Vardır

Çocukların Ebeveynleri Tarafından Yönetilmeye Değil, Gelişimlerini Tamamlayabileceği Ortamlara İhtiyacı Vardır

Çocukların Ebeveynleri Tarafından Yönetilmeye Değil, Gelişimlerini Tamamlayabileceği Ortamlara İhtiyacı Vardır

Çocuk dediğimiz varlık, eksik, aciz, yetersiz ve biz ebeveynlere bağımlıdır. Çocuklarda bu bağımlı ve yetersiz olma hali biz yetişkinlerin sorumluluğu ... Daha Fazlası

28.Şub.2019

Çocukların Ebeveynleri Tarafından Yönetilmeye Değil, Gelişimlerini Tamamlayabileceği Ortamlara İhtiyacı Vardır

Çocukların Ebeveynleri Tarafından Yönetilmeye Değil, Gelişimlerini Tamamlayabileceği Ortamlara İhtiyacı Vardır

Çocuk dediğimiz varlık, eksik, aciz, yetersiz ve biz ebeveynlere bağımlıdır. Çocuklarda bu bağımlı ve yetersiz olma hali biz yetişkinlerin sorumluluğu ... Daha Fazlası

19

Şub

Şub

Ebeveynlik mi Zorlaştı Yoksa Çocuklar mı? Ebeveynlik mi Zorlaştı Yoksa Çocuklar mı?

Ebeveynlik mi Zorlaştı Yoksa Çocuklar mı?

Ebeveynlik mi Zorlaştı Yoksa Çocuklar mı?

Yeni çağın ebeveynliğinde o kadar çok detay var ki, insan ister istemez geçmişle kıyaslamalar yaparak zorlanılan konuların sebeplerini araştırıyor. Sı ... Daha Fazlası

19.Şub.2019

Ebeveynlik mi Zorlaştı Yoksa Çocuklar mı?

Ebeveynlik mi Zorlaştı Yoksa Çocuklar mı?

Yeni çağın ebeveynliğinde o kadar çok detay var ki, insan ister istemez geçmişle kıyaslamalar yaparak zorlanılan konuların sebeplerini araştırıyor. Sı ... Daha Fazlası

29

Oca

Oca

Tarihi ve müzeleri çocuklara nasıl sevdirebiliriz? Tarihi ve müzeleri çocuklara nasıl sevdirebiliriz?

Tarihi ve müzeleri çocuklara nasıl sevdirebiliriz?

Tarihi ve müzeleri çocuklara nasıl sevdirebiliriz?

Şubat tatiline girdik. Çocukların yarıyıl tatilinde pek çok ebeveyn çocukları ile nasıl vakit geçireceğini kara kara düşünüyor. Yarıyıl tatilinde her ... Daha Fazlası

29.Oca.2019

Tarihi ve müzeleri çocuklara nasıl sevdirebiliriz?

Tarihi ve müzeleri çocuklara nasıl sevdirebiliriz?

Şubat tatiline girdik. Çocukların yarıyıl tatilinde pek çok ebeveyn çocukları ile nasıl vakit geçireceğini kara kara düşünüyor. Yarıyıl tatilinde her ... Daha Fazlası

14

Oca

Oca

Çocukları Büyümeye Heveslendirin Çocukları Büyümeye Heveslendirin

Çocukları Büyümeye Heveslendirin

Çocukları Büyümeye Heveslendirin

Bir çocuk dünyaya geldiğinde bağımlı bir varlık olarak doğar. Eksik, aciz ve yetersizdir. Bir çocuğun bakıma muhtaç olma durumu, annenin ya da bakan k ... Daha Fazlası

14.Oca.2019

Çocukları Büyümeye Heveslendirin

Çocukları Büyümeye Heveslendirin

Bir çocuk dünyaya geldiğinde bağımlı bir varlık olarak doğar. Eksik, aciz ve yetersizdir. Bir çocuğun bakıma muhtaç olma durumu, annenin ya da bakan k ... Daha Fazlası

25

Ara

Ara

Boşanma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar Boşanma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Boşanma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Boşanma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Yaşamımızın ve gelişen aile modellerinin bir parçası da boşanan anne baba. Günümüzde boşanmanın artmasıyla birlikte çocuklar tek ebeveynli yaşama adap ... Daha Fazlası

25.Ara.2018

Boşanma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Boşanma Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar

Yaşamımızın ve gelişen aile modellerinin bir parçası da boşanan anne baba. Günümüzde boşanmanın artmasıyla birlikte çocuklar tek ebeveynli yaşama adap ... Daha Fazlası

27

Kas

Kas

Evinizde Çocuklarınıza Verdiğiniz Hakları Gözden Geçirmeliyiz Evinizde Çocuklarınıza Verdiğiniz Hakları Gözden Geçirmeliyiz

Evinizde Çocuklarınıza Verdiğiniz Hakları Gözden Geçirmeliyiz

Evinizde Çocuklarınıza Verdiğiniz Hakları Gözden Geçirmeliyiz

Çocuklarımıza sunduğumuz özgürlük alanı maalesef ki kimi zaman sınırsız kimi zamansa onun kişisel haklarını ihlal edecek kadar kısıtlı olabiliyor. Bu ... Daha Fazlası

27.Kas.2018

Evinizde Çocuklarınıza Verdiğiniz Hakları Gözden Geçirmeliyiz

Evinizde Çocuklarınıza Verdiğiniz Hakları Gözden Geçirmeliyiz

Çocuklarımıza sunduğumuz özgürlük alanı maalesef ki kimi zaman sınırsız kimi zamansa onun kişisel haklarını ihlal edecek kadar kısıtlı olabiliyor. Bu ... Daha Fazlası

22

Kas

Kas

Çocuklarınızı Geçiştirmeyin Geliştirin! Çocuklarınızı Geçiştirmeyin Geliştirin!

Çocuklarınızı Geçiştirmeyin Geliştirin!

Çocuklarınızı Geçiştirmeyin Geliştirin!

Gerçek şu ki yazın çocuğumuz yaşamımızın daha sakin ve dingin dönemlerini yaşarız. Genellikle yıl içinde var olan yoğunluk ve yorgunluğumuz kalmaz, ta ... Daha Fazlası

22.Kas.2018

Çocuklarınızı Geçiştirmeyin Geliştirin!

Çocuklarınızı Geçiştirmeyin Geliştirin!

Gerçek şu ki yazın çocuğumuz yaşamımızın daha sakin ve dingin dönemlerini yaşarız. Genellikle yıl içinde var olan yoğunluk ve yorgunluğumuz kalmaz, ta ... Daha Fazlası

13

Kas

Kas

Çocuklara Karşı Toplumsal Görevimiz! Çocuklara Karşı Toplumsal Görevimiz!

Çocuklara Karşı Toplumsal Görevimiz!

Çocuklara Karşı Toplumsal Görevimiz!

Her birimizin toplumsal olarak yaşayan her çocuğa karşı pek çok sorumluluğumuz var. Bizler bu sorumluluklarımızın genel olarak farkında olsak bile maa ... Daha Fazlası

13.Kas.2018

Çocuklara Karşı Toplumsal Görevimiz!

Çocuklara Karşı Toplumsal Görevimiz!

Her birimizin toplumsal olarak yaşayan her çocuğa karşı pek çok sorumluluğumuz var. Bizler bu sorumluluklarımızın genel olarak farkında olsak bile maa ... Daha Fazlası

Gözde Erdoğan Gelişim Akademisi - 2018 Tüm hakları saklıdır.
Web Tasarım ve İçerik Yönetimi