Çocuklara Sorumluluk Verirken Ebeveynlerin Yanlış Tutumları

Çocukların kendi başlarına yemek yemesini, uyumasını, çantasını taşımasını, dersini çalışmasını, oyuncak toplamasını ve hayat ile ilgili birçok beceriyi size bağımlı olmadan alışkanlığa dönüştürmesini bekliyoruz değil mi? Herhangi bir ebeveyne sorduğumda çocuğun geleceği ile ilgili beklentilerinden biri “kendi ayakları üzerinde duran bir çocuk yetiştirmek” ifadesidir. Peki sorumluluk bilinci olan, temel yaşam becerilerini kazanırken çocuklarla iletişimimizde hangi davranışsal hataları yapıyoruz?

Çocuk hazırken ebeveyn hazır değil!

Çocuklar genellikle bir beceri kazanmadan önce içindeki merak ve keşif arzusu ile yanıp tutuşurlar. Düşünsenize bir bebek yetersiz bir varlık olarak kısıtlı imkanlarla dünyaya geliyorsunuz. Pasif ve gözlemleyerek geçen upuzun zamanlarınız var. Zihinsel, fiziksel, motor becerileriniz geliştikçe içinizdeki arzuları, açlığı doyurmak için hevesle odaklanıp bir yerlere ulaşmaya, bir şeyleri elde etmeye çalışırsın. İşte bu nedenle bir çocuğun hevesle uzandığı ve yapmak istediği her şeye tehlikeli olmamak koşulu ile izin verilmeli ve içinde bulunan öğrenme ve keşfetme açlığını doyurmalıyız. Bu keşif merakını ebeveynler çoğunlukla farkına varmadığında çocuğun içindeki keşfetme arzusunu baskılamaya, durdurmaya çalışabiliyor.

Oyun olarak gördüğümüz her şey becerinin ön koşuludur!

Çocuğun masada oyun oynamasına, yemekleri atmasına ya da mıncıklamasına ne kadar izin veriyorsunuz? Her beceri oyun ile başlar. Çocuğun kendi odasını toplamayı öğrenebilmesi için dağıtmasına, bir yerleri temizlemesi için kirletmesine ihtiyacı vardır. Bütün bu oyun ihtiyacının ebeveyn tarafından fark edilmesi çocuğun beceri gelişimine katkı sağlar. Yaramazlık, oyun ihtiyacı ya da kural tanımazlık olarak adlandırılan bu denemeler ebeveynler tarafından doğru yönetilmediğinde çocuk ile ebeveyn arasında çatışmalara sebep olabiliyor.

Öğretim fırsatlarını kaçırıyoruz.

Çocuğun oyun ile bir beceri kazanımını başlattığından bahsettik. Bir gün içerisinde çocuğun önüne binlerce öğrenim fırsatı gelir. Bu öğrenim fırsatları genellikle çocuk tarafından heves ve merak ile karşılanarak hayata geçirilse de bu deneyimleri ebeveyn bir lider olarak adlandırmalı, çocuğun yaptığı eylemi bir öğretime dönüştürmelidir. Örneğin; 18. Ay döneminde her çocuk ev işlerini taklit dönemine girer. Bu dönem çocuğun bireyselleşmesi, ev işlerinde aktifleşerek temel yaşam becerisini kazanması, ebeveyn ile ev işlerini oyuna dönüştürerek sağlıklı iletişim fırsatını yakalaması için doğru bir zamanlamadır. Buradaki doğal öğrenme fırsatlarını çocuğun oyun ve gelişim ihtiyacını karşılayarak atlatılmadığında çocuğun elinden öğrenme fırsatlarını almaya başlarız.

Sen yapamazsın!

Genellikle koruyucu ebeveyn tutumlarında karşımıza çıkan bir cümledir. “Sen yapamazsın!” çocuğun ilgi ile defalarca, beceriksizce denediği her deneyime ket vurur. Yaşamında öğrenmeye karşı olan inanç ve isteğini törpüler. Çocuğun elinden bu öğrenme fırsatları ebeveyn tarafından engellendiğinde, ebeveynle çocuk arasında bağımlı yapıda ilişki desteklenir. Sen yapamazsın fikri ya da cümlesi ile müdahale edildiği sürece bir çocuğun çantasını taşımadığını, oyuncaklarını korumadığını, banyosunu yapamadığını ya da derslerinin sorumluluğunu bile almadığını gözlemleyebilirsiniz.

10 defa tekrar ile beceriyi çatışmaya dönüştürüyoruz!

Gün içinde bir çocuğa el yıkması için, ders çalışması için, oyuncak toplaması için ya da sofraya gelmesi için onlarca defa sesleniliyor. Çocuğun özbakım becerilerinin kazanımında, bireysel sorumlulukları ile ilgili tüm beceriler ebeveyn tarafından sürekli hatırlatıldığı sürece çocuğun ebeveyne karşı sağırlaştığını gözlemleriz. Onlarca defa uyardığınız cümleler, sürekli çocuğunuzun ismini bir şeyleri hatırlatmak için zikretmeniz çocuğunuzun sorumluluğunun, ihtiyaçlarının farkına varmasına engel olurken aynı zamanda ebeveyn tarafından maruz kaldığı müdahale ortamında güç savaşına girerek ilişkiyi agresif ya da pasif agresif bir çatışmaya sürükler.

Kocaman adam oldun artık senden bunu yapmanı bekliyoruz!

Öncelikle şunu bilmeliyiz ki beceri kazanımı basamaklandırılmış bir eğitim sürecidir! Bu nedenle ebeveynlerde en büyük hayatlardan bir tanesi çocuğun hevesli olduğu dönemde elindeki öğrenme fırsatlarını kaçırarak çocuğu ebeveyne bağımlı hale getirdikten sonra bir anda sorumluluğunu ebeveyn daha söylemeden yerine getiren çocuklar yetiştirmeye çalışıyoruz. Bu durum bir hayal ürünüdür. Bir evin içinde temel yaşam becerilerine, evin temizliği, alışverişi, yemek yapımı gibi gerekliliklerine katılmayan, daha birey olarak yemeğinin, kıyafetinin, odasının ve oda temizliğinin sorumluluğunu almayan bir çocuğun sorumluluk bilincine sahip olmasını bekleyemez, temel yaşam becerilerini kazanmasını isteyemeyiz.

Sabır sahibi bir ebeveyn, çocuğa ilaç gibi gelir!

Çocukların özbakım becerilerinde, yaşamın içindeki sorumlulukları öğrenme sürecinde ve geliştirilmesi gereken herhangi bir beceride ebeveyn olarak yanlış tutumlardan bahsettim. Çocuğunuzun yaşamın içinde doğal yaşadığı zorlukları bir öğretime dönüştürmek için temel gereksinim ebeveynin sabrı olmalıdır. Çocuğunuzun ıkına sıkıla göymeye çalıştığı ayakkabıda onun bağımsızlaşmak için çabasına saygı göstermeli, bir oyunda başaramadığı bir durumla karşı karşıya kaldığında destek istemiyorsa tepkisiz kalmayı, alelacele iş yaparken çocuğun gereksinimlerini karşılamak yerine kendi başına uygulayabilmesi için ona fırsat vermeyi yani bir çocuğun gelişimini desteklemek için öncelikle sabırlı ve yavaş hareket etmeyi biz yetişkinlerin öğrenmesi gerekir.

Yaşamın içindeki doğal sonucu çocuğun fark etmesine izin vermeliyiz!

Biz yetişkinler olarak sabrı öğrenirken çocuğun hayatında deneyimle neden sonuç ilişkisi kurmasına da müsaade etmeliyiz. Çocukları yetiştirirken uzun açıklamalarla sürekli neden-sonuç ilişkisi anlatmak yerine yaşamın içinde oyuncağını yerine koymadığında bulamadığı anı yaşamasına, derslerini yapmadığında sınıfın gerisinde kalmasına, yemeğini yemediğinden karnının acıkmasına, düştüğü zaman dizinin kanamasına fırsat vermeliyiz. Biz deneyimlerle öğrenen tekrarlar ile alışkanlıklarını oluşturan varlıklarız. Bu nedenle çocukların hayatında açıklayıcı olmak yerine deneyimlerini gerçekleştirecekleri ortamları sunan liderler olmanız her zaman daha sağlıklı olacaktır.


Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Uzmanı
Pedagog Gözde ERDOĞAN

BLOG

14

Ağu

Ağu

Çocuklara Tüketim İhtiyaçlarını Öğretin! Çocuklara Tüketim İhtiyaçlarını Öğretin!

Çocuklara Tüketim İhtiyaçlarını Öğretin!

Çocuklara Tüketim İhtiyaçlarını Öğretin!

Yaşamımızda ne kadar tüketiyoruz? Bu tükettiklerimiz bizlerin ne kadar ihtiyacı var? Çocuklarımızın sağlıklı ruhsal ve zihinsel gelişimi için tüketim ... Daha Fazlası

14.Ağu.2018

Çocuklara Tüketim İhtiyaçlarını Öğretin!

Çocuklara Tüketim İhtiyaçlarını Öğretin!

Yaşamımızda ne kadar tüketiyoruz? Bu tükettiklerimiz bizlerin ne kadar ihtiyacı var? Çocuklarımızın sağlıklı ruhsal ve zihinsel gelişimi için tüketim ... Daha Fazlası

08

Ağu

Ağu

Annane ve Babannede Kalan Çocuğun İlişki Dönemi Annane ve Babannede Kalan Çocuğun İlişki Dönemi

Annane ve Babannede Kalan Çocuğun İlişki Dönemi

Annane ve Babannede Kalan Çocuğun İlişki Dönemi

Güvenli limanlarımız, çocuklarımızı emanet ettiğimiz kendi ebeveynlerimizdir. Yaz döneminde pek çok çalışan ebeveyn için çocuklar anane ve babaanneler ... Daha Fazlası

08.Ağu.2018

Annane ve Babannede Kalan Çocuğun İlişki Dönemi

Annane ve Babannede Kalan Çocuğun İlişki Dönemi

Güvenli limanlarımız, çocuklarımızı emanet ettiğimiz kendi ebeveynlerimizdir. Yaz döneminde pek çok çalışan ebeveyn için çocuklar anane ve babaanneler ... Daha Fazlası

31

Tem

Tem

Tutturan Bir Çocuk Yaşamın Sınırlarını Test Eder Tutturan Bir Çocuk Yaşamın Sınırlarını Test Eder

Tutturan Bir Çocuk Yaşamın Sınırlarını Test Eder

Tutturan Bir Çocuk Yaşamın Sınırlarını Test Eder

Yaz döneminde genellikle sosyal ortamlara giriyor ve sosyal ortamlarda çocuklarınızı kontrol etmekte, onlara kural koymakta zorlanıyorsunuz değil mi? ... Daha Fazlası

31.Tem.2018

Tutturan Bir Çocuk Yaşamın Sınırlarını Test Eder

Tutturan Bir Çocuk Yaşamın Sınırlarını Test Eder

Yaz döneminde genellikle sosyal ortamlara giriyor ve sosyal ortamlarda çocuklarınızı kontrol etmekte, onlara kural koymakta zorlanıyorsunuz değil mi? ... Daha Fazlası

10

Tem

Tem

Çocuklara Sorumluluk Verirken Ebeveynlerin Yanlış Tutumları Çocuklara Sorumluluk Verirken Ebeveynlerin Yanlış Tutumları

Çocuklara Sorumluluk Verirken Ebeveynlerin Yanlış Tutumları

Çocuklara Sorumluluk Verirken Ebeveynlerin Yanlış Tutumları

Çocukların kendi başlarına yemek yemesini, uyumasını, çantasını taşımasını, dersini çalışmasını, oyuncak toplamasını ve hayat ile ilgili birçok beceri ... Daha Fazlası

10.Tem.2018

Çocuklara Sorumluluk Verirken Ebeveynlerin Yanlış Tutumları

Çocuklara Sorumluluk Verirken Ebeveynlerin Yanlış Tutumları

Çocukların kendi başlarına yemek yemesini, uyumasını, çantasını taşımasını, dersini çalışmasını, oyuncak toplamasını ve hayat ile ilgili birçok beceri ... Daha Fazlası

25

Haz

Haz

Tatilde Dondurma Kontrolü Tatilde Dondurma Kontrolü

Tatilde Dondurma Kontrolü

Tatilde Dondurma Kontrolü

Yazın en çok tüketilen tatlı! Gelsin dondurmalar deniz kenarında, sokakta oyunlar oynanırken önce birincisi istenir. Ardından bir bakarız ki bir tane ... Daha Fazlası

25.Haz.2018

Tatilde Dondurma Kontrolü

Tatilde Dondurma Kontrolü

Yazın en çok tüketilen tatlı! Gelsin dondurmalar deniz kenarında, sokakta oyunlar oynanırken önce birincisi istenir. Ardından bir bakarız ki bir tane ... Daha Fazlası

18

Haz

Haz

Dışarıdaki Yaratıcılık Dışarıdaki Yaratıcılık

Dışarıdaki Yaratıcılık

Dışarıdaki Yaratıcılık

Bu çocukları nasıl oyalayacağız? Çoğu zaman çocukla geçirildiğinde bir türlü bitmiyor olabilir. Çocuklar için zaman daha yavaş akar. Bu nedenle bir gü ... Daha Fazlası

18.Haz.2018

Dışarıdaki Yaratıcılık

Dışarıdaki Yaratıcılık

Bu çocukları nasıl oyalayacağız? Çoğu zaman çocukla geçirildiğinde bir türlü bitmiyor olabilir. Çocuklar için zaman daha yavaş akar. Bu nedenle bir gü ... Daha Fazlası

11

Haz

Haz

Tatil Döneminde Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar Tatil Döneminde Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

Tatil Döneminde Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

Tatil Döneminde Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

Okullar kapandı. Sıcak havaların gelmesi ile birlikte hepimizin dikkati dağınık, dinlenme açlığı ile işlerimizi ertelemeye başladık bile. Peki çocukla ... Daha Fazlası

11.Haz.2018

Tatil Döneminde Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

Tatil Döneminde Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

Okullar kapandı. Sıcak havaların gelmesi ile birlikte hepimizin dikkati dağınık, dinlenme açlığı ile işlerimizi ertelemeye başladık bile. Peki çocukla ... Daha Fazlası

04

Haz

Haz

İkiz Çocuklarda Ebeveynliğiniz Aynı Olamaz! İkiz Çocuklarda Ebeveynliğiniz Aynı Olamaz!

İkiz Çocuklarda Ebeveynliğiniz Aynı Olamaz!

İkiz Çocuklarda Ebeveynliğiniz Aynı Olamaz!

İkiz çocuklarla ile ilgili o kadar fazla soru geliyor ki, en sonunda ikiz çocuk ebeveynliği ile ilgili bir yazı yazmak istedim. Günümüzde tüp bebeğin ... Daha Fazlası

04.Haz.2018

İkiz Çocuklarda Ebeveynliğiniz Aynı Olamaz!

İkiz Çocuklarda Ebeveynliğiniz Aynı Olamaz!

İkiz çocuklarla ile ilgili o kadar fazla soru geliyor ki, en sonunda ikiz çocuk ebeveynliği ile ilgili bir yazı yazmak istedim. Günümüzde tüp bebeğin ... Daha Fazlası

29

May

May

Aile İlişkilerinizi Kuvvetlendirin! Aile İlişkilerinizi Kuvvetlendirin!

Aile İlişkilerinizi Kuvvetlendirin!

Aile İlişkilerinizi Kuvvetlendirin!

Aile kavramı ile ilgili pek çok farklı açıdan konuşabiliriz fakat bu hafta çocuklar için aile kavramının önemi ve bu kavram üzerinden çocuğun yaşamını ... Daha Fazlası

29.May.2018

Aile İlişkilerinizi Kuvvetlendirin!

Aile İlişkilerinizi Kuvvetlendirin!

Aile kavramı ile ilgili pek çok farklı açıdan konuşabiliriz fakat bu hafta çocuklar için aile kavramının önemi ve bu kavram üzerinden çocuğun yaşamını ... Daha Fazlası

Gözde Erdoğan Gelişim Akademisi - 2018 Tüm hakları saklıdır.
Web Tasarım ve İçerik Yönetimi